Dirk Arts MSc.
24 augustus 1987
Dirk Arts Bouwkundig Advies
Freelance Designer & Researcher
HAN University of Applied Science and Eindhoven University of Technology

NEEM CONTACT OP

<
>

Introductie

Tijdens de eerste weken van een multidisciplinair project (begin 2010) waar ik aan meegewerkt heb, rees bij mij de vraag welke taken nu specifiek bij de discipline ‘Bouwtechniek’ horen. Normaliter werd in bouwtechnische projecten het gehele ontwerpproces doorlopen: analyse, architectonisch ontwerp, bouwfysisch en installatieconcept, materiaalgebruik en technische detaillering. Tijdens het multi-project werden een aantal van deze taken als vanzelfsprekend overgenomen door medestudenten van Architectuur, Constructief Ontwerpen en Installatietechniek. Mijn eerste weken van dat multi-project hebben in het teken gestaan van mijn zoektocht naar mijn plaats binnen het ontwerpproces. Deze zoektocht viel voor mij uiteen in een tweetal vragen:

  • Welke taken horen specifiek bij de bouwtechnisch adviseur?
  • Welke rol heeft de Bouwtechnisch Adviseur in het ontwerpproces?

De Discipline Bouwtechniek

In de woorden van één van mijn begeleiders ir. Guus Timmermans tijdens één van de begeleidingsuren: “bouwtechniek is de discipline van het 'slimme' denken, het maken van een 'logisch' gebouw.”. De focus ligt hierbij uiteraard op materiaal- en energiegebruik, vormgeving, personen-, goederen- en informatielogistiek, techniek en detaillering. Het gebouw moet geschikt zijn om specifieke activiteiten te faciliteren (de gebruiker dient centraal te staan), maar toch moet het qua functie aanpasbaar zijn. Maar in mijn mening moet de focus ook gelegd worden bij de invloeden van omgevingen en materialen op de psychologische en fysieke gezondheid van gebruikers en bij de invloed van gebouwen op het milieu. Hierbij spelen medische wetenschappen zoals omgevingspsychologie een belangrijke rol.

Tijdens mijn studies heb ik mij echter ook bezig gehouden met het analyseren van problemen voorafgaand aan het daadwerkelijke ontwerpproces. Zoals het maken van gebiedsanalyses om tot ontwerpuitgangspunten te komen, analyses van omgevingsaspecten waar in het ontwerp gebruik van gemaakt kan worden. Hieruit maak ik op dat de bouwtechnisch adviseur ook in de beginfasen van projecten een toegevoegde waarde kan hebben, omdat hier reeds belangrijke beslissingen genomen worden op het gebied van ecologie en gezondheid.

Bouwtechniek maakt dus gebruik van kennis uit verschillende disciplines zowel binnen als buiten de bouwwereld om een zo optimaal mogelijk eindresultaat te realiseren, waarbij de gebruiker optimaal gediend wordt.

Rol Bouwtechnisch Adviseur

De bouwtechnisch adviseur is één van de technische adviseurs die de architect bijstaan in het ontwerp van het gebouw. Binnen de technische disciplines vervult de bouwtechnisch adviseur een coördinerende rol. Echter, met een enorm aandeel faalkosten (10% van de totale omzet [1] ) en een steeds integralere aanpak in zowel het ontwerpproces als in gebouwontwerp, is deze structuur wellicht niet meer te handhaven.

Om een meer integrale en multidisciplinaire aanpak mogelijk te maken zie ik de coördinerende rol groter worden, tot die op den duur het gehele ontwerpproces gaat omvatten. Er ontstaat dan een coördinatieverband tussen de architect en de bouwtechnisch adviseur.

Deze herstructurering van het ontwerpproces levert met name in de beginfasen van het ontwerpproces grote voordelen op. Er kan een betere integratie plaatsvinden tussen ontwerp en techniek wat uiteindelijk voor nieuwe innovaties kan zorgen en kosten kan besparen. Daarnaast wordt de communicatie binnen het ontwerpproces en richting de opdrachtgever en de aannemer verbeterd, om zo de faalkosten terug te dringen.

Deze rolverandering resulteert voor de bouwkundig adviseur, in een bemiddelende rol tussen de monodisciplines. Zijn taken liggen dan, naast zijn oorspronkelijke taken, in het houden van overzicht, het aandragen van compromissen of alternatieven, het afwegen van oplossingen, en zo meer. Zonder het algehele perspectief uit het oog te verliezen. Hierbij is multidisciplinair onderzoek onontbeerlijk.

[1] www.bouwfouten.com (geraadpleegd op 2-december 2010)

Maatschappelijke Visie

In 'Green Architecture' van James Wines [2], constateert de auteur dat er op dit moment geen algemene filosofie bestaat [2, 64], zoals dat in het Modernisme aan het begin van de twintigste eeuw wel het geval was. Ontwerpers zijn aangewezen op persoonlijke idealen of tot het reageren op concepten, zoals Cradle-to-Cradle, IFD of Slimbouwen®. Nu er een steeds grotere hoeveelheid bewijs bestaat voor de opwarming van de aarde, de veranderingen in het klimaat en afnemende materiaalvoorraden, grijpen ontwerpers en ontwikkelaars deze nieuwe mogelijkheden massaal aan om hun ontwerpen aan te prijzen in de markt.

Wij bevinden ons op dit moment op een kenterpunt in de geschiedenis tussen twee bouwstijlen: het Modernisme is grotendeels achterhaald en een nieuwe kunststijl bestaat er (nog) niet. Vanwege de veranderende rol van de bouwtechnisch adviseur zal zijn of haar visie een grotere impact hebben op het uiteindelijke ontwerp. Afhankelijk van de aard van de opdracht en de wensen en ideeën van de opdrachtgever kan de ene bouwtechnisch adviseur dus beter geschikt zijn om de opdracht uit te voeren dan de andere. Om een zo goed mogelijk eindresultaat te realiseren dat voldoet aan de wensen van de opdrachtgever, dient dan ook díe adviseur gekozen te worden die het beste aansluit bij de aard van de opdracht en de wensen van de opdrachtgever.

Daarom ben ik van mening dat een bouwtechnisch adviseur over een overkoepelende maatschappelijke visie moet beschikken. Hij is degene die het gebouw 'slim' en 'logisch' moet maken, maar hij moet dan wel weten wat dat betekent. Het antwoord op die vraag verschilt per persoon. Het draait om zaken zoals met welk doel moet er gebouwd worden? Hoe moeten mensen kunnen wonen en leven? Welke rol moet technologie gaan spelen? Enzovoorts. Het is van belang dat een bouwtechnisch adviseur zich bewust is van deze maatschappelijke aspecten en daar naar eigen inzicht op kan handelen in een ontwerpproces.

[2] Wines, J. 'Green Architecture', 1e Druk, Koln: Taschen (2000)

Copyright © Dirk Arts 2016 - alle rechten voorbehouden