Dirk Arts MSc.
24 augustus 1987
Dirk Arts Bouwkundig Advies
Freelance Designer & Researcher
HAN University of Applied Science and Eindhoven University of Technology

NEEM CONTACT OP

<
>

Aanleiding

In veel met name grootschalige projecten bestaat er een gat tussen de architect enerzijds en zijn uiteindelijke klant anderzijds: de mensen die in het gebouw of in de buurt moeten leven, wonen of werken. De voorbeelden van de hierop volgende problemen zijn legio: het Sick Building Syndroom, concentratieproblemen in scholen of collegezalen, hoge temperaturen in de zomer waardoor atria onbruikbaar worden enzovoorts.

Kijkend naar de huidige ontwikkelingen binnen de bouwwereld, stel ik mezelf de vraag of dat niet anders kan. In ziekenhuizen en andere instellingen waar mensen komen om te herstellen, worden zogenaamde ‘healing environments’ ingericht. Deze omgevingen hebben -mits goed ontworpen- een positief effect op het herstellingsvermogen van patiënten. Daarnaast hebben diverse onderzoeken de positieve effecten van natuur op de gezondheid van mensen aangetoond of hebben relaties gelegd tussen het gebrek aan natuur en verschillende mentale en fysieke aandoeningen. Waarom zouden dit soort maatregelen beperkt blijven tot bijzondere instellingen waar mensen slechts in bijzondere gevallen gebruik van maken?

Als de mensheid wil blijven voortbestaan op onze mooie Aarde, moeten we naar een duurzame wereld: één waarin mens en natuur in harmonie samenleven en elkaar versterken of aanvullen.

Zoals Albert Einstein ooit zei: “We can’t solve problems by using the same kind of thinking, we used when we created them.” Het wordt tijd om onderzoek uit disciplines buiten de bouwkunde te gebruiken om tot oplossingen te komen voor de grote problemen van onze tijd. Dit onderzoek is een eerste aanzet hiertoe.

Klik hier voor de Powerpoint-presentatie
Klik hier voor Poster-presentatie

Probleemstelling

De hoeveelheid natuur in Nederland neemt af. Met name in de stedelijke woonomgeving. Het is waarschijnlijk dat de trends die hieraan ten grondslag liggen, zich de komende jaren gaan doorzetten. Het gevolg is dat steeds meer mensen het risico lopen, in een omgeving te wonen waar slechts weinig natuurlijke elementen aanwezig zijn.

En dat twerijl er een steeds groter wordende wetenschappelijke bewijslast laat zien dat natuur een positief effect heeft op de gezondheid van de mens. Humeur, concentratie, zelfdiscipline, sociale vaardigheden, psychologische stress, herstellings-vermogen, vitaliteit en energie worden allemaal positief beïnvloed wanneer men zich in de nabijheid van natuur bevindt.

Het is dan ook een logische stap om deze kennis van de invloed van natuur op de gezondheid van de mens, in de grootschalige woningbouw te implementeren. De resultaten van dit onderzoek zullen uiteindelijk bijdragen aan het verbeteren van de algehele levenskwaliteit, in het bijzonder aan het mentale welzijn, van bewoners van het stedelijk gebied. Er dient dan wel een vertaalslag gemaakt te worden van de kenmerken van natuurlijke omgevingen naar een set bouwkundige ontwerpregels.

Methode

Op basis van de beschikbare literatuur wordt ervan uitgegaan dat er een optimale omgeving bestaat, waar de mens in kan floreren en dat natuur in deze ideale leefomgeving een belangrijke positie inneemt.

Via een literatuursurvey zijn verschillende archetypische kenmerken van deze leefomgeving geidentificeerd. Deze kenmerken zijn onderverdeeld in kenmerken van natuurlijke omgevingen en van bebouwde omgevingen. Aangezien er slechts weinig literatuur beschikbaar is zal de analyse beperkt worden tot het werk van Hildebrand, Joye en Heerwagen. Hierna worden een zestal ontwerpcriteria opgesteld en gedefinieerd, waarmee gebouwen kunnen voorzien in een geschikte leefomgeving voor de mens. Hiervoor is een selectie gemaakt van 65 van 253 ontwerppatronen uit ‘A Pattern Language’ van Christopher Alexander. Uit deze selectie zijn specifieke eisen ontleed en vervolgens ondergebracht in zeven verschillende criteria.

In een case study naar een bestaand appartementengebouw uit 2011, zal vervolgens de bestaande situatie getoetst worden op de mate waarin contact met natuur plaatsvindt en in hoeverre deze geschikt gemaakt kan worden als leefomgeving voor de mens. De toetsing vind plaats aan de hand van de specifieke eisen per ontwerpcriterium, waarbij de implementatie van elke eis gewaardeerd wordt met een plus, een min of een plusminus. Op basis van deze toetsing wordt een implementatieniveau in procenten vastgesteld.

Copyright © Dirk Arts 2016 - alle rechten voorbehouden